Το Σύνδρομο Ξερόλα

 Αναδημοσίευση άρθρου. 

*Έλσα Μπάρδα - Κλινικός Ψυχολόγος - Αναλύτρια Εφαρμοσμένης Συμπεριφοράς

Κατά τα φαινόμενα, ο ξερόλας είναι... Wikipedia, τα φαινόμενα όμως συχνά απατούν… και η υποτιθεμένη γνώση είναι μια ψευδαίσθηση!  

Οι περισσότεροι από εμάς έχουμε γνωρίσει αυτόν τον τύπο ανθρώπου που, πριν προλάβεις να πεις κάτι, εκείνος γνωρίζει την απάντηση! Που, αν τολμήσεις και τον αμφισβητήσεις, θα γίνει πυρ και μανία! Είναι ο ίδιος άνθρωπος, που μπορεί και χρησιμοποιεί τα λόγια σου, με τη δικιά του πινελιά, ισχυρίζομενος ότι τα σκέφτηκε πρώτος και, φυσικά, τα λέει καλύτερα από σένα!

Οι αρχαίοι προγονοί μας ισχυρίζονταν ότι η ημιμάθεια είναι χειρότερη από την αμάθεια. Το φαινόμενο «παντογνώστης» απέχει από την πραγματικότητα. Η ημιμάθεια εχθρεύεται την γνώση, διότι περιορίζει τον άνθρωπο από το να εξελιχθεί, σε αντίθεση με την αμάθεια, η οποία κινητοποιεί τον άνθρωπο να προσπαθήσει να διευρύνει τις γνώσεις του...

Ο ξερόλας βασίζεται στην ημιμάθεια του...

Ο ξερόλας είναι το άτομο που πάντα έχει άποψη για όλα. Δεν έχει σημασία εάν δεν έχει την παραμικρή γνώση πάνω σε κάποιο αντικείμενο. Πάντα θα επιμένει με τρόπο επιβλητικό, μπας και πείσει τους άλλους ότι η άποψή του είναι η μόνη αλήθεια. Εξαιτίας του υπέρμετρου εγωισμού του και της ανικανότητας να παραδεχτεί ότι έχει ελλιπείς γνώσεις, καταλήγει να γίνεται στενόμυαλος, συνεπώς με το πέρασμα των χρονών να μαθαίνει λιγότερα...

Ο ξερόλας βασίζει τις γνώσεις του σε σκόρπιες επιφανειακές γνώσεις από εδώ και από εκεί... Απεχθάνεται να γνωρίζει πράγματα από την προσωπική-συστηματική μελέτη, γι' αυτό και συνήθως οι γνώσεις που παινεύεται ότι κατέχει είναι υπερεκτιμημένες. Ορισμένες φορές επιλέγει να χρησιμοποιήσει λόγια και θεωρίες κάποιων άλλων, προκειμένου να διασφαλίσει την εγκυρότητα του λόγου του και να πρωταγωνιστήσει...

Υπάρχουν δύο διακριτοί τύποι ξερόλα: πρώτον, ο εξυπνάκιας της παρέας, που κατανοεί πλήρως ένα θέμα συζήτησης, ενώ έχει πλήρη άγνοια. Στο δεύτερο τύπο, ο εξυπνάκιας προσποιείται ότι γνωρίζει το θέμα της συζήτησης -για παράδειγμα, σε μια συζήτηση ανθρώπων που έχουν ζήσει χρόνια σε χώρα του εξωτερικού, ο ξερόλας της παρέας (ο οποίος δεν έχει επισκεφτεί ποτέ τη συγκεκριμένη χώρα) επιμένει ότι είναι ειδήμονας για τον τρόπο ζωής των κατοίκων της, επειδή... το άκουσε από τον αδελφό του ξαδέρφου του μπατζανάκη του και βγάζει συμπεράσματα. Δεν τον ενδιαφέρει να ερευνήσει για το αν αυτό που άκουσε είναι αληθινό η όχι...

Τι υποκινεί αυτή τη ναρκισσιστική σφοδρή επιθυμία για την αυτοκολακεία;

Σύμφωνα με την ψυχολογία, ένα πρόσωπο που ενεργεί ως ξερόλας, μπορεί να εμπεριέχει στο χαρακτήρα του, εκτός από αλαζονεία, στοιχεία ψυχοπαθολογίας, όπως μεγαλομανία και ναρκισσισμό.

Πίσω από τη μάσκα του ειδήμονα, ο ξερόλας κρύβει με έντεχνο τρόπο τη χαμηλή αυτοεκτίμησή του και την ανάγκη να πείσει πάνω από όλα, τον ίδιο του τον εαυτό για την δική του αξία. Οι προσπάθειες εντυπωσιασμού των άλλων αποτελούν μια επίδειξη για το πόσο έξυπνος, ενδιαφέρων, αστείος είναι, με απώτερο σκοπό την αποδοχή και την επιβεβαίωση των τρίτων. Ως συνέπεια, ο ξερόλας φροντίζει να επιλέγει να περιβάλλεται από εκείνον τον κοινωνικό περίγυρο, ο οποίος θα επιδείξει θαυμασμό και ευγνωμοσύνη που μοιράστηκε τις γνώσεις του.

Σύμπλεγμα Ανωτερότητας

Η επίδειξη γνώσεων ενός ξερόλα συνήθως γίνεται μέσω της αμφισβήτησης της άποψης κάποιου άλλου, τον οποίο κατά βάθος μπορεί και να θαυμάζει! Μέσα από την απαξίωση αυτών που θαυμάζει, τροφοδοτείται ο εγωισμός του. Πιο συγκεκριμένα, απαξιώνει οτιδήποτε δεν μπορεί να καταφέρει. Ο λεκτικός φθόνος φανερώνει την προσωπική του απογοήτευση, την οποία αρνείται να αποδεχτεί.

Η κόντρα που δημιουργεί ένας ξερόλας μπορεί να φτάσει ασυναίσθητα σε «bullying» λόγω απόρριψης. Μην αναρωτηθείτε το γιατί κάποιος του οποίου την ύπαρξη αγνοείτε, προσπαθεί να σας μειώσει, διότι κάποια πράγματα δεν ακολουθούν πάντα τη λογική...

Η περιέργεια για την πορεία των άλλων πηγάζει από την ανάγκη του ξερόλα να συγκρίνεται, προκειμένου να βγαίνει νικητής σε έναν αναίτιο ανταγωνισμό. Οποιοσδήποτε καταφέρνει κάτι σημαντικό, αποτελεί μέτρο σύγκρισης για τον ξερόλα, διότι φέρνει στην επιφάνεια το αίσθημα κατωτερότητας -κατά συνέπεια απειλεί την υπεροχή του.

Συμφωνία ή πόλεμος

Απεχθάνεται την αμφισβήτηση, την οποία αντιμετωπίζει ως εν δυνάμει απειλή (κλονίζει την εύθραυστη αυτοπεποίθηση) ότι θα αποκαλυφθεί πως... δεν είναι ο παντογνώστης!

Στα πλαίσια μιας συζήτησης, ο ξερόλας είναι ο πλέον κακός ακροατής, απορρίπτοντας οποιαδήποτε άποψη διαφέρει από τη δική του. Για εκείνον η συζήτηση αποτελεί μια μάχη -η έπαλξη της οποίας σηματοδοτείται από την αμφισβήτηση προς την άποψή του. Στο πλαίσιο της μάχης, ο ξερόλας θα απαιτήσει να πάρετε θέση, για να σας κατηγοριοποιήσει ως σύμμαχο ή αντίπαλο.

Η ανοσογνωσία της καθημερινότητας

Σύμφωνα με ψυχολογικές μελέτες, οι λιγότερο ικανοί άνθρωποι αξιολογούν τις ικανότητές τους υψηλότερα απ' ό,τι είναι στην πραγματικότητα και στερούνται τη μετα-γνώση να συνειδητοποιήσουν το λάθος τους, σε αντίθεση με τους πιο ικανούς, οι οποίοι δείχνουν πιο ταπεινή στάση σε επίπεδο αυτοαξιολόγησης, σύμφωνα με τη θεωρία της γνωστικής Dunning-Kruger Effect.

Η συγκεκριμένη θεωρία υποστηρίζει ότι οι ανίκανοι άνθρωποι συνήθως αποτυγχάνουν να αναγνωρίσουν και να αποδεχτούν τη δική τους έλλειψη δεξιοτήτων, την έκταση της ανεπάρκειάς τους, καθώς και να αναγνωρίσουν την ικανότητα σε άλλους ανθρώπους...

Πώς μπορεί κάποιος, ο οποίος είναι ανίκανος, να αναγνωρίσει την ανικανότητά του, σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο, να βελτιωθεί; Σύμφωνα με την Επιστήμη του Applied Behavioral Analysis, ο άνθρωπος μαθαίνει από τη δοκιμή και τα λάθη. Όταν λοιπόν ο άνθρωπος αρνείται την παραδοχή ότι κάνει λάθος ή ότι στερείται κάποιων δεξιοτήτων, τότε δεν θα αναζητήσει με ευκολία σύντομα τη βελτίωση από ειδικό, παρά μόνο όταν εκτεθεί ανεπανόρθωτα…

*Η Ελσα Μπάρδα έχει βασικό πτυχίο ψυχολογίας (BSc Honours), μετεκπαίδευση πρώτο μάστερ στην Κλινική Ψυχολογία (MSc Clin. Psy.) και δεύτερο μάστερ στην Εφαρμοσμένη Ανάλυση Συμπεριφοράς MSc (MSc ABA ). Η εκπαίδευση και μετεκπαίδευσή της έγινε στη Μ. Βρετανία. Έχει αναγνώριση πτυχίων από το ΔΟΑΤΑΠ και άδεια ασκήσεως επαγγέλματος ψυχολόγου.

- Twitter: https://twitter.com/elsa_barda
- email. elsabardapsychologist@hotmail.com

- Πηγή: protothema

Read More

Επιχειρηματική Κατάθλιψη!

Ολοένα και συχνότερα τον τελευταίο καιρό ακούμε για την αύξηση των επιπέδων / κρουσμάτων εμφάνισης κατάθλιψης στον πληθυσμό. Ψυχολόγοι κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και αναφέρουν συχνά πυκνά τα συμπτώματα και τα αίτια της κατάθλιψης.

Μέσα από όλες αυτές τις αναφορές μάθαμε και τους τύπους της κατάθλιψης. Μείζων Κατάθλιψη, Δυσθυμία, Διπολική Κατάθλιψη κλπ. Τα συμπτώματα βεβαίως των κλινικών αυτών μορφών κατάθλιψης και η ανάλυσή τους δεν αφορά αυτό το ιστολόγιο. Και να ήθελα δηλαδή να προχωρήσω σε τέτοιου είδους αναλύσεις δεν θα μπορούσα εξ ορισμού να το κάνω καθώς προφανώς στερούμαι γνώσης επί του αντικειμένου. :)

Ακούμε για όλα αυτά λοιπόν που κατά τους ειδικούς αποτελούν τη μάστιγα της εποχής και είναι αποτέλεσμα, σε μεγάλο βαθμό, της παρατεταμένης αρνητικής οικονομικής συγκυρίας που η χώρα μας βιώνει.

Ωστόσο, αυτό που σκεφτόμουν είναι ότι κανένας δεν αναφέρεται σε έναν άλλο τύπο κατάθλιψης. Έναν τύπο κατάθλιψης που δεν είναι επιστημονικά τεκμηριωμένος ωστόσο όμως υπάρχει. Βέβαια ο τύπος αυτός κατάθλιψης που έχω στο μυαλό μου δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κλινικών ψυχολόγων αλλά των εργασιακών ψυχολόγων οι οποίοι όμως δεν θα πρέπει να εξετάσουν το ζήτημα σε επίπεδο individulas αλλά στην ολότητά του. 

Προφανώς θα καταλάβατε ότι αναφέρομαι στην Επιχειρηματική Κατάθλιψη, όπως άλλωστε προδίδει και ο τίτλος του άρθρου.  Θα σκεφτείτε τώρα: Μα καλά πως του ήρθε αυτός ο όρος; μέσα από μία συζήτηση / ανάλυση του επιχειρηματικής πραγματικότητας σήμερα. Μέσα από συζήτηση λοιπόν γεννήθηκε αυτός ο όρος! 

Πραγματοποίησα μία σύντομη, όχι εκτενή η αλήθεια είναι, έρευνα στο google για τον όρο. Διαπίστωσα ότι δεν αναφέρεται πουθενά. Έτσι πήρα την απόφαση να τολμήσω μία μικρή ανάλυση του όρου με business  πάντα προσέγγιση. 

Ας εξετάσουμε τα δομικά στοιχεία της επιχειρηματικότητας. Σημειώνω δε ότι με τον όρο επιχειρηματικότητα δεν αναφέρομαι μόνο στους επιχειρηματίες αλλά και στα στελέχη. Αναφέρομαι στο σύνολο του οργανισμού. Αυτό μας ενδιαφέρει άλλωστε. 

Το πρώτο δομικό στοιχείο, κατά την άποψή μου, αποτελεί το Πάθος. Πάθος για δημιουργία Πάθος για εξέλιξη, Πάθος για τους συνεργάτες, Πάθος για τους πελάτες and the list goes on.! Με τι συνδέεται τώρα το πάθος; κατά την άποψή μου απορρέει από το Όραμα! αυτό είναι που θα τροφοδοτήσει το πάθος. Για να υπάρξει όραμα θα πρέπει να υπάρχει και μία σχετική σταθερότητα σε μακροοικονομικό επίπεδο. Σχετική όχι απόλυτη, καθώς απόλυτη σταθερότητα σε μάκρο ή μίκρο περιβάλλον δεν θα υπάρξει ποτέ. Όταν όμως δεν υπάρχει αυτή η σχετική σταθερότητα τότε το Όραμα αρχίζει να χάνει έδαφος. Και μαζί με αυτό εξανεμίζεται και το Πάθος! Πρώτο σύμπτωμα λοιπόν της επιχειρηματικής κατάθλιψης η έλλειψη / απουσία Οράματος και Πάθους! 

Το δεύτερο δομικό στοιχείο αποτελεί ο Σχεδιασμός.  Η σειρά είναι δεδομένη. Όραμα ➢Πάθος➢Σχεδιασμός. Η ύπαρξη Οράματος τροφοδοτεί το Πάθος και καταλήγει στον Σχεδιασμό.  Ελλείψει όμως σταθερότητας το πρώτο δομικό στοιχείο απουσιάζει και ως εκ τούτου η εμφάνιση του δεύτερου δομικού στοιχείου καθίσταται, σχεδόν, αδύνατη. Τι να σχεδιάσεις, για ποιον και με ποιο σκοπό; όσο προχωράμε και εγώ ο ίδιος διαπιστώνω την καθοριστικότητα της έλλειψης του πρώτου δομικού στοιχείου! Δεύτερο σύμπτωμα, θα έλεγα είναι, η έλλειψη/ απουσία  Σχεδιασμού. 

Τρίτο δομικό στοιχείο, η Κερδοφορία! Υπενθυμίζω τον ορισμό της επιχείρησης: η δημιουργία επαναλαμβανόμενων κερδών μέσω της ικανοποίησης των αναγκών υφισταμένων και δυνητικών πελατών.  Χμμμ! ποια κερδοφορία; τα πάντα συμπιέζονται το όραμα απουσιάζει και μαζί του το πάθος και ο σχεδιασμός. Ποια κέρδη; Όραμα Πάθος και Σχεδιασμός είναι εξαιρετικά σημαντικά στοιχεία. Τα κέρδη όμως πληρώνουν τους λογαριασμούς! Τρίτο λοιπόν σύμπτωμα η έλλειψη/ απουσία Κερδοφορίας! Το αποτέλεσμα των συμπτωμάτων; Επιχειρηματική Κατάθλιψη! 

ΟΚ, ίσως σκεφτεί κάποιος. Let’s make the long story short.  Τι κάνουμε; Κατά την άποψή μου η λύση βρίσκεται στα παρακάτω κινέζικα ιδεογράμματα. 

Ας υποθέσουμε ότι είμαστε σε κίνδυνο (κρίση). Υποθετικός κίνδυνος, πραγματικός; δεν έχει σημασία. Σημασία έχει η αναγνώριση της κατάστασης και η μετακίνηση του μυαλού μας από το πρόβλημα στη λύση (ευκαιρία). Θέμα attitude! Μετακινώντας το μυαλό μας στην ευκαιρία θα δώσουμε έδαφος ξανά στο Όραμα και το Πάθος θα Σχεδιάσουμε  εκ νέου και τότε θα μπορούμε να πούμε: Αντίο Επιχειρηματική Κατάθλιψη! 

Δημήτρης Τιμοθεάτος

Read More

Looking through an expatriate’s eyes.

By Haris Bailas

Being an expatriate is completely different to working abroad. 

Even when you spend all your working days in another country, arrive on Monday morning and leave on Friday evening, still it is completely different to actually live in another country. It is completely different to take along your wife or family, spend weekends and pay another country utilities’ bills... Every expatriate previously working on exports, which is in most cases the previous step, can assure you on this.

It is obviously a big decision for anyone and I am not going to trouble you by analyzing the advantages or disadvantages. Neither going to debate on the decision criteria or criticize the working environment of each country.

After all, the above vary from one country to another and are different from one individual to another.

(Despite, everyone agrees that in order to decide to leave your country, the financial benefits should be at a “good’ level and the job perspectives optimistic.)

Having discussed with several other expatriates, I am going to emphasize on my conclusions about the common primary positive aspects, being an expatriate plays to your business mentality and future character - regardless of which country you decide to re-allocate or which job offer you decide to accept.

Focus only on business and family

Priorities are always hard to keep. Everyone may understand the importance of been dedicated to his daily tasks and his overall objectives (either personal or within an organization). Despite, it is not always easy not to be distracted by everyday additional “attractions”. Meeting and socializing with friends and acquaintances, additional hobbies – which you just do not want to give up -, political and financial discussions or updates are only a few of the things that may keep you occupied within a day.

Of course, free time is essential for each individual to keep his/her mental and inner balance. Who can set the boundary and limits though? Who can say that enough is enough of attractions in one day? When you are working as an expatriate you will definitely have less “attractions”.

As a result, you may see your personal performance growing at work and the time spend with your family being more qualitative. You will not change your character from one day to another, but you will learn to recognize and categorize any distraction and how much they used to affect your daily time management. You will see your productivity levels growing and you will be able to deal with difficult subjects much easier than before.

Change your perspective on living standards

Although I have lived abroad as a student and I was working during the time of my studies as much as possible, I always knew that I had an alternative, considering that situation as temporarily.

Being obligated to compromise, change or learn - in general - how to cope with a new permanent situation, will help you to see things through a different perspective.

These new periences will increase your adjustability and response time to all situations, helping you to cope with unexpected incidents either in your personal or business life.

A very good example is the personal relationships and I am not referring specifically to becoming somebody’s friend. You will need to build everyday relationships with someone that has a different nationality than yours, thus different mentality in general. All nations have gone through different maturing processes, so either they are on a higher or lower level you will need to understand their way of thinking and reacting. What is more, in case you will have the curiosity to understand the reasons behind another way of thinking, you will start to recognize how different character patterns may be treated. Most importantly though you will realize how you should react upon this process.

Thus, either you will appreciate or not your new living standards, you will have gained a very strong “inner know-how” on your character and the true things you personally esteem the most.

Opportunities

Travelling, on the whole, helps you identify business opportunities, living abroad though, will not only reveal such opportunities, will help you also to realize them. After all, the reality is that a good business opportunity is far away from a realized one.

Very commonly, during business travels, everyone has come across such a notion. Despite, everyday tasks and “routine” will allow very little time to put an idea in place and start its realization. As time goes by the idea faints. When you are living abroad though, you have a stable, everyday interaction with the “opportunity”, it will not faint so easily. Most importantly, you may have far more time to plan and organize its realization. Since “distractions”, as per above paragraph, will also be less, the realization of such an opportunity will have much more possibilities to become real.

Business opportunities may vary and be either for your personal or your organization’s benefit. Regardless of who they benefit, they will help you grow in the business world and develop your entrepreneurship skills. Hence, you will develop the ability to identify “actual” business opportunities – the ones that have an actual potential of being realized - much easier than before.

Recognize the ones who truly care about you
Last but not least is not something that will happen to you or your character during your stay in another country, but something connected with the past and your “home”. Except family members, who will always accept you as what you are to them (brother, son, cousin etc.), you will certainly notice a difference in the behavior of so call “friends” and acquaintances.

It is true that people that want to be in contact with you, will be in contact no matter how far you are. These people will think about you and will show it one way or another. On the contrary, people you may thought of as best friends will “disappear” with the distance as an excuse.

You may be truly surprised on how things may be completely different to what you though initially. Accordingly, you will build experience on people’s behavior, which is too precious to be evaluated.

Are you living abroad or considering it? I would appreciate to receive your thoughts or opinion on my article. Please contact me at harisisbailas@hotmail.com

Read More

Government & Corporate Matching

Read More

Οργανωσιακη Κουλτουρα

Όλο και συχνότερα τον τελευταίο καιρό ακούω να συζητείται το θέμα της Οργανωσιακής Κουλτούρας.  Είναι θέμα κουλτούρας του οργανισμού αυτό...... δεν αλλάζει αυτό καθώς η κουλτούρα του συγκεκριμένου οργανισμού είναι......... κλπ σχετικές αναφορές.

Αυτό που παρατηρώ είναι ότι το θέμα της κουλτούρας απασχολεί ολοένα και περισσότερο τα στελέχη των οργανισμών. Βέβαια για να είμαι ακριβής όχι το σύνολο των στελεχών αλλά μόνο εκείνων που οραματίζονται και επιδιώκουν την αλλαγή. Σε αυτή την περίπτωση και μόνο, το θέμα της κουλτούρας έρχεται στο προσκήνιο των συζητήσεων ή και του σχεδιασμού.

Ένα άλλο ζήτημα που ανακύπτει σχετικά με την αλλαγή της κουλτούρας είναι αυτό της δύναμης ή της εξουσίας σε άλλους όρους. Πολλοί είναι αυτοί που πιστεύουν ότι για να αλλάξει κάποιος την κουλτούρα ενός οργανισμού απαιτείται εξουσία, εξουσία που πρέπει να έχει αυτός που θα επιχειρήσει την αλλαγή.

Κατά την προσωπική μου άποψη η εξουσία είναι μόνο μία από τις παραμέτρους που απαιτούνται για την αλλαγή της κουλτούρας. Κάτω από αυτό το πρίσμα οποιοσδήποτε σε έναν οργανισμό μπορεί να συντελέσει στην αλλαγή της κουλτούρας. Και δεν είναι απαραίτητο να συγκρουστεί κανείς για να επέλθει η αλλαγή [δεν ισχύει πάντα βέβαια!]. Αρκεί να γίνονται μικρά βήματα κάθε μέρα προς μία συγκεκριμένη κατεύθυνση δημιουργώντας σταδιακά έναν πυρήνα αλλαγής.  Η βοήθεια και συμμετοχή του ανώτατου Management  βέβαια είναι απαραίτητη ώστε η νέα κουλτούρα να εξαπλωθεί και υιοθετηθεί από το σύνολο του οργανισμού. Στην πράξη  συνήθως τέτοιες προσπάθειες ξεκινάνε από την ηγεσία ενός οργανισμού ενώ τα στελέχη είναι αυτά που αποτελούν τον αρχικό πύρινα αλλαγής. Εννοείται ότι η δέσμευση στην αλλαγή είναι προαπαιτούμενο.

Ας δούμε τώρα τι είναι η κουλτούρα που συχνά πυκνά χρησιμοποιούμε σαν όρο όλοι. Πριν από αυτό όμως θα κάνω μία μικρή αναφορά σε ένα πείραμα που είχε πραγματοποιηθεί από μία ομάδα επιστημόνων. Ένα πείραμα με πολλαπλά μηνύματα που σίγουρα αντικατοπτρίζει την κατάσταση σε πολλούς οργανισμούς σήμερα και ίσως και στο μέλλον.  Επίσης, το πείραμα αυτό θα μας φανεί ιδιαίτερα χρήσιμο στην κατανόηση των επιστημονικών ορισμών για την οργανωσιακή κουλτούρα.

Μία επιστημονική ομάδα λοιπόν θέλοντας να μελετήσει τη συμπεριφορά και πως αυτή διαμορφώνεται μέσα στο περιβάλλον, έκλεισε σε ένα δωμάτιο μία ομάδα πιθήκων. Στο κέντρο του δωματίου τοποθέτησε μία σκάλα στην κορυφή της οποίας υπήρχε ένα τσαμπί μπανάνες. Κάθε φορά που κάποιος πίθηκος προσπαθούσε να ανέβει στη σκάλα για να πάρει τις μπανάνες οι επιστήμονες τους έβρεχαν!  Οι πίθηκοι λοιπόν πήραν το μήνυμα και κάθε φορά που κάποιος από αυτούς προσπαθούσε να ανέβει οι υπόλοιποι του επιτίθεντο.

Αυτό συνεχίστηκε μέχρι που κανένας πίθηκος δεν προσπάθησε ξανά να ανέβει στη σκάλα. Οι επιστήμονες τότε τοποθέτησαν στο δωμάτιο μερικούς νέους πιθήκους αποσύροντας ισάριθμους παλιούς.  Κάθε φορά που ένας από τους νέους πίθηκους προσπαθούσε να ανέβει στη σκάλα τότε οι παλιοί πίθηκοι του επιτίθεντο, χωρίς όμως οι επιστήμονες να ανοίγουν το νερό.  Έτσι οι νέοι πίθηκοι έμαθαν ότι δεν πρέπει να ανεβαίνουν στη σκάλα χωρίς ωστόσο να γνωρίζουν το γιατί!

Σταδιακά άλλαξαν όλοι οι πίθηκοι, κανένας από τους αρχικούς «ενοίκους» του δωματίου δεν έμεινε. Κανένας από τους νέους «ενοίκους» δεν ήξερε για ποιο λόγο δεν έπρεπε να ανεβαίνει στη σκάλα και κανείς δεν τολμούσε να ανέβει. Η κουλτούρα είχε δημιουργηθεί και διαιωνίζονταν!

Πως ορίζεται η Οργανωσιακή Κουλτούρα σύμφωνα με την βιβλιογραφία;  «Κουλτούρα είναι ένα δομημένο σύνολο από βασικές παραδοχές, που έχουν ανακαλυφθεί , εφευρεθεί ή αναπτυχθεί , από μια δεδομένη ομάδα καθώς αυτή μαθαίνει να αντιμετωπίζει προβλήματα εξωτερικής προσαρμογής ή εσωτερικής ολοκλήρωσης, οι οποίες έχουν αποδώσει ικανοποιητικά στο παρελθόν ώστε να θεωρούνται ότι ισχύουν γενικά και επομένως μπορούν να διδαχθούν σε νέα μέλη ως ο σωστός τρόπος αντίληψης, σκέψης, αίσθησης σχετικά με τα προβλήματα αυτά». [Ε. Schein (1985) ]

Επιστροφή στο πείραμα! Ποια ήταν η βασική παραδοχή που είχαν αναπτύξει τα μέλη της ομάδας των πιθήκων; ότι δεν πρέπει να ανεβαίνουν στην σκάλα για να μην βρέχονται! Αυτή δεν είναι η βασική παραδοχή; Οπότε τι έκαναν; Μέσω της επίθεσης κάθε φορά που κάποιο μέλος της ομάδας προσπαθούσε να ανέβει στη σκάλα έμαθαν να αντιμετωπίζουν την κατάσταση καθώς η πράξη αυτή απέδιδε. Σταδιακά τι έγινε; Η ομάδα θα μπορούσαμε να πούμε ότι δίδασκε τα νέα μέλη της ομάδας την συμπεριφορά αυτή ως το μόνο τρόπο αντιμετώπισης του προβλήματος. Και η μπανάνα παρέμενε άθικτη!!!

Ίσως τώρα κάποιοι από εσάς να χαμογελούν σκεφτόμενοι παρόμοιες καταστάσεις. Και είναι απόλυτα λογικό καθώς κάτι ανάλογο συμβαίνει και στους οικονομικούς οργανισμούς. Δεν αλλάζει κανείς εύκολα τον ήδη δομημένο τρόπο αντίληψης και σκέψης. Ακόμα και αν το πρόσωπο που επιχειρεί την αλλαγή εξηγήσει και αποδείξει ότι με την ισχύουσα κουλτούρα το μέλλον του οργανισμού δεν διαγράφεται και τόσο λαμπρό! Δυστυχώς η αντίσταση στην αλλαγή είναι πολύ μεγάλη στις περισσότερες περιπτώσεις. Πολλές φορές στο παρελθόν, σκεπτόμενος όλα αυτά και βέβαια αντιμετωπίζοντας παρόμοιες καταστάσεις, τολμώ να ομολογήσω ότι σε κάποιες περιπτώσεις μου πέρασε από το μυαλό ότι καταλληλότερη λύση για την αλλαγή της κουλτούρας θα ήταν η εφαρμογή ενός Shock Therapy!!

Τι χρειάζεται κατά την άποψή μου; κάτι δύσκολο. Θα πρέπει ο καθένας ξεχωριστά και όλα τα μέλη ενός οικονομικού οργανισμού να κατανοήσουν ότι το περιβάλλον είναι δυναμικό, αρχικά τουλάχιστον αυτό.  Αυτό είναι το εύκολο μέρος του πράγματος καθώς όλοι θα γνέψουν θετικά και θα συμφωνήσουν ως προς αυτό! Το πραγματικά δύσκολο είναι να εγκαταλειφθεί το comfort zone του καθενός. Θα πρέπει το σύνολο των μελών ενός οικονομικού οργανισμού να κατανοήσει και να αποδεχτεί ότι το γενικότερο καλό είναι σημαντικότερο του «καλού» του ενός! Τότε και μόνο τότε θα αρχίζουν να γίνονται βήματα αλλαγής κουλτούρας. Απλό παράδειγμα; η μεταφορά της γνώσης. Χμμ! Μείζον θέμα. Αγγίζει λεπτές γραμμές του comfort zone καθώς ο έχων τη γνώση, την όποια γνώση και σε όποιο βαθμό, θεωρεί ότι με τη μετάδοσή της σε κάποιο άλλο μέλος του οργανισμού θα «σπάσει» τη σχέση εξάρτησης του οργανισμού με αυτόν! Μα είναι δυνατόν; και αν αυτό δεν καταδεικνύει μία κουλτούρα που ασθενεί τότε τι; αυτό βέβαια είναι ένα απλό παράδειγμα. Αν εμβαθύνουμε η κατάσταση θα μπορούσε να είναι απλά δραματική!

Τι δεν πρέπει να αλλάξει; οι αξίες του οργανισμού καθώς γύρω από αυτές χτίζεται, υπό κανονικές πάντα συνθήκες, μία ενιαία και ισχυρή κουλτούρα. Ποιες είναι τώρα οι ιδιότητες της κουλτούρας;

Σύμφωνα με τη Διεθνή Βιβλιογραφία οι ιδιότητες της κουλτούρας οι οποίες παίζουν σημαντικό ρόλο στην αλλαγή αυτής αλλά και στον τρόπο που μπορεί κανείς να επιδράσει σε μια ήδη σχηματισμένη και «λειτουργούσα κουλτούρα» είναι:

Το Management: δείχνει ποιο δρόμο ακολουθεί ένας οργανισμός υπό την επίδραση της κουλτούρας του και ποιες ενέργειες εκτυλίσσονται ως αποτέλεσμα αυτής της επίδρασης. Η κουλτούρα υποστηρίζει την επίτευξη των στόχων του οργανισμού ή  το αντίθετο. Αν για παράδειγμα η κουλτούρα ενός οργανισμού υπαγορεύει στα  μέλη τρόπους συμπεριφοράς όπου η παραγωγικότητα και οι καινοτομίες  αποτελούν «απαγορευμένους καρπούς», ενώ η επιβίωση του οργανισμού απαιτεί βελτίωση της παραγωγικότητας και καινοτομίες τότε η κουλτούρα που έχει αναπτυχθεί έχει αρνητική διεύθυνση. Ας θυμηθούμε το πείραμα. Αν ένας από τους πιθήκους καινοτομούσε, έπαιρνε την μπανάνα, το πείραμα θα είχε εξελιχθεί τελείως διαφορετικά! και ως εκ τούτου και οι καταγραφόμενες συμπεριφορές.

Η Έκταση: το πόσο δηλαδή διαδεδομένη είναι η κουλτούρα. Αφορά τα μέλη που  την έχουν αφομοιώσει και αν πρόκειται για το σύνολο των μελών κάνουμε λόγο για ενιαία άποψη και για ενιαίες κοινές αξίες. Αν έχει παρατηρηθεί ένας οργανισμός να αποτελείται από διάφορα τμήματα, τα οποία να χαρακτηρίζονται από διαφορετική κουλτούρα και από διαφορετικές σε κουλτούρα ομάδες εργαζομένων τότε πρόκειται για μωσαϊκό ( Hofstede, G. and Neuijen, B.,1990).

Η Ένταση: Ποια είναι η πίεση που ασκούν οι νόρμες, οι αξίες, η παιδεία με μια λέξη, πάνω στα μέλη. Μπορεί κανείς να καταστρατηγήσει εύκολα όσα υπαγορεύουν οι άγραφοι κανόνες ή η πίεση είναι αφόρητη;  Είναι ανεκτές οι αποκλίσεις και οι παρεκκλίνοντες ή το αντίθετο;

Κλείνοντας θα επαναλάβω ως κεντρικό μήνυμα το ότι η κουλτούρα είναι υπεύθυνη για την επίτευξη ή μη των στόχων ενός οικονομικού οργανισμού. Η επίτευξη των στόχων δε, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την υγεία του οργανισμού και κατ’ επέκταση με την υγεία των μελών του. Η αυστηρή προσήλωση και προάσπιση των προσωπικών συμφερόντων και η προσκόλληση στο  comfort zone σίγουρα δεν βοηθά  σε καμία περίπτωση προς την κατεύθυνση αυτή: Της υγείας και ανάπτυξης του οικονομικού οργανισμού!

Δημήτρης Τιμοθεάτος

Read More